In een veilig werkklimaat voelen medewerkers zich vrij om moeilijke onderwerpen te bespreken. Dat is belangrijk om misstanden te voorkomen, vast te stellen en op te lossen. Maar werkgevers in het mkb hebben hiervoor minder mensen en middelen dan grote organisaties. Toch kunnen ook zij met vertrouwenspersonen en de juiste hulpmiddelen een veilig werkklimaat opbouwen.
Ga na wat de wet betekent voor uw bedrijf
In de eerste plaats is het voor alle werkgevers verstandig om te na te gaan wat de Wet bescherming klokkenluiders betekent voor hun bedrijf. De wet geeft duidelijke regels voor het melden van een (vermoeden van) een misstand. Zo stelt de Wet bescherming klokkenluiders een meldprocedure verplicht voor organisaties met minstens 50 werkzame personen. Soms geldt dit ook voor kleinere bedrijven.
Beeld: © Vertrouwenspersoon voor MKB
Saskia van Lien en Angelique de Vogel
Vertrouwenspersonen
Maar een veilig werkklimaat vraagt om meer dan het volgen van de wet. Een van de mogelijkheden is om een vertrouwenspersoon aan te stellen. Angelique de Vogel en Saskia van Lien van Vertrouwenspersoon voor MKB weten daar meer over. Zij ondersteunen mkb-bedrijven met gecertificeerde vertrouwenspersonen uit het bedrijfsleven. De Vogel: ‘Onze vertrouwenspersonen bieden praktische hulp en leggen de wet- en regelgeving uit op een voor mkb'ers duidelijke en werkbare manier. Stel een medewerker wordt beschuldigd van grensoverschrijdend gedrag, dan hoef je dankzij de vertrouwenspersoon als werkgever niet zelf uit te zoeken wat er in de wet staat en hoe je zorgvuldig met deze situatie omgaat.’
Ruimte bieden voor verhaal en emoties
Een vertrouwenspersoon is een eerste aanspreekpunt voor mensen die worstelen met iets wat ze in hun werk gezien of meegemaakt hebben. Het gaat dan om grensoverschrijdend gedrag of integriteitskwesties. Van Lien legt uit dat gecertificeerde vertrouwenspersonen zijn opgeleid om met verschillende soorten meldingen om te gaan. ‘Zij bieden ruimte voor het verhaal en de emoties van de melder. Ook leggen ze uit wat de mogelijke vervolgstappen zijn en bij welke persoon of instantie de melder terecht kan.’
Interne en/of externe vertrouwenspersoon
Veel mkb-bedrijven wijzen een collega aan als vertrouwenspersoon. De Vogel begrijpt dat wel. ‘Het is een praktische oplossing.’ Helaas werkt dat niet altijd. ‘In de praktijk kunnen medewerkers drempels ervaren als ze iets binnen de eigen organisatie willen melden. Zeker bij een kleiner bedrijf. Ze kunnen bijvoorbeeld bang zijn dat de melding al snel bij de directeur komt. En wat als de bedrijfsleiding betrokken is bij een mogelijke misstand?’
Om deze reden kan het prettig zijn om (ook) samen te werken met een externe vertrouwenspersoon. ‘Het kost niet veel en zo geef je je medewerkers de ruimte om, als dat voor hen beter voelt, met iemand van buiten de organisatie te spreken’, vertelt De Vogel. ‘Een externe vertrouwenspersoon staat bovendien klaar wanneer er snel gehandeld moet worden en helpt om problemen op te lossen die al langer sluimeren in de organisatie. Ook al denk je dat je alles in de gaten hebt in je organisatie, is dat helaas meestal niet de realiteit.’
Praktische hulpmiddelen voor werkgevers en (mogelijke) melders
Om ondernemers in het mkb te ondersteunen, zoekt de overheid contact met brancheorganisaties. Ook zijn er praktische hulpmiddelen ontwikkeld die werkgevers kunnen gebruiken om te voldoen aan de wet en een veilig werkklimaat te versterken. Denk aan de Gespreksstarter voor op werk, de Toolkit met checklist voor een interne meldprocedure en de brochure met alle informatie die je als werkgever nodig hebt.
Voor (mogelijke) melders is er nu ook een stappenplan ontwikkeld. Daarmee kunnen zij stap voor stap zien hoe melden werkt en wat erbij komt kijken.